Marketing - Bán hàng Bán hàng đa kênhSell-in và sell-out: Đo sức bán thật của kênh phân phối
Sell-in sell-out: Biết kênh bán thật hay đang ôm hàng
14 giờ trước 26 lượt xem

Sell-in và sell-out: Đo sức bán thật của kênh phân phối

Sell-in là lượng hàng bạn bán vào nhà phân phối, sell-out là lượng hàng nhà phân phối bán ra thị trường. Sell-in tăng chưa chắc kênh bán được hàng. Muốn biết sức bán thật, bạn phải đọc sell-in cùng sell-out và tồn kho kênh, không nhìn riêng một con số.

Nhiều doanh nghiệp gặp tình trạng quý này vượt chỉ tiêu, quý sau nhà phân phối xin giãn đơn hoặc trả hàng cận date. Doanh số trên báo cáo không sai, nhưng nó chỉ cho biết hàng đã rời kho công ty. Nó chưa trả lời câu hỏi quan trọng hơn: hàng đó đã đến tay điểm bán và người tiêu dùng chưa?

1. Sell-in và sell-out khác nhau thế nào?

Sell-in là hàng bán vào một cấp của kênh, sell-out là hàng cấp đó bán ra. Vì kênh phân phối có nhiều cấp, sell-in của cấp này chính là sell-out của cấp trước. Trước khi đọc số, bạn cần chốt mình đang đo ở tầng nào.

Với doanh nghiệp sản xuất, cách hiểu phổ biến là: sell-in là hàng công ty bán cho nhà phân phối (NPP),sell-out là hàng NPP bán ra cho điểm bán. Trong bài này, khi nói "sell-out" không kèm chú thích, ta hiểu theo nghĩa đó.

Tầng bán

Ai bán cho ai

Với nhà sản xuất là

Dữ liệu thường nằm ở đâu

Primary

Nhà sản xuất bán cho NPP

Sell-in

Hệ thống bán hàng, kế toán công ty

Secondary

NPP bán cho điểm bán

Sell-out

Đơn bán của NPP, DMS, báo cáo NPP gửi lên

Tertiary

Điểm bán bán cho người tiêu dùng

Sell-out tại điểm bán

POS của chuỗi, kiểm tồn điểm bán, khảo sát bán lẻ

Ở kênh truyền thống (GT) như tạp hóa, doanh nghiệp thường chỉ đo chắc được tầng secondary. Tầng tertiary phải ước tính qua kiểm tồn. Ở kênh hiện đại (MT) như siêu thị, chuỗi, dữ liệu POS giúp đo tầng này sát hơn.

2. Vì sao chỉ nhìn sell-in dễ đọc sai sức bán?

Sell-in phản ánh việc bạn bán được cho NPP, không phản ánh việc thị trường mua. Đây là con số doanh nghiệp có thể tự đẩy lên bằng chính sách, nên nó dễ đẹp giả. Có ba nguyên nhân phổ biến.

  1. Nhồi hàng cuối kỳ (channel stuffing): Gần ngày chốt chỉ tiêu, sales chạy chiết khấu hoặc xin NPP nhập thêm để đạt KPI. Sell-in tăng vọt, nhưng hàng chỉ chuyển từ kho công ty sang kho NPP.
  2. Độ trễ giữa nhập và bán ra: Hàng nhập hôm nay có thể vài tuần sau mới bán hết. Nếu so sell-in tháng này với sell-out cùng tháng, bạn sẽ thấy lệch dù kênh vẫn bình thường.
  3. Khuyến mại kéo sell-in: Chương trình "nhập 10 thùng tặng 1" khiến NPP gom hàng để hưởng thưởng. Sell-in tháng có khuyến mại tăng, tháng sau sụt vì NPP còn tồn.

SELL-IN tăng khác sức bán tăng

Hệ quả thường đến sau một đến hai kỳ. NPP ôm hàng nên chậm thanh toán. Hàng cận date bị xả giá, kéo theo phá giá giữa các vùng. Sell-in kỳ sau sụt mạnh và đội sales lại phải ép đơn để bù.

3. Chỉ số nào đo được sức bán thật của kênh?

Hai chỉ số đủ dùng là sell-through rate (STR) và số ngày tồn kho kênh (DOI). STR cho biết kênh bán được bao nhiêu phần hàng đang có. DOI cho biết lượng hàng đang nằm ở kênh đủ bán trong bao nhiêu ngày. Đọc cùng nhau, chúng chỉ ra kênh đang thông hay đang tắc.

Sell-through rate (tỷ lệ bán qua)

STR = Sell-out ÷ (Tồn đầu kỳ + Sell-in) × 100%

Mẫu số là toàn bộ hàng NPP có để bán trong kỳ, gồm hàng tồn từ kỳ trước và hàng mới nhập. Một số tài liệu tính STR = Sell-out ÷ Sell-in. Cách này bỏ qua tồn đầu kỳ, nên dễ cho kết quả sai khi NPP đang ôm hàng từ trước.

Cách đọc: Theo dõi STR theo từng SKU và từng kỳ. STR giảm dần qua các kỳ là tín hiệu kênh đang chậm lại, kể cả khi sell-in vẫn tăng.

Tồn kho kênh và số ngày tồn kho (DOI)

Tồn kho kênh cuối kỳ = Tồn đầu kỳ + Sell-in − Sell-out DOI = Tồn kho kênh cuối kỳ ÷ Sell-out bình quân mỗi ngày

DOI đổi số thùng tồn thành số ngày bán, nên dễ ra quyết định hơn. "NPP còn 3.000 thùng" khó đánh giá. "NPP còn hàng đủ bán 31 ngày" thì bạn biết ngay có nên giao thêm hay không.

Đo sức bán thật của kênh

Không có ngưỡng DOI chung cho mọi ngành. Bạn nên so DOI với hai mốc của chính mình: chu kỳ đặt hàng của NPP và hạn dùng còn lại của sản phẩm. Hàng có hạn dùng ngắn như sữa, đồ uống cần DOI thấp hơn nhiều so với hóa mỹ phẩm.

Chỉ số

Công thức

Trả lời câu hỏi

STR

Sell-out ÷ (Tồn đầu + Sell-in)

Kênh bán được bao nhiêu phần hàng đang có?

Tồn kho kênh

Tồn đầu + Sell-in − Sell-out

Đang có bao nhiêu hàng nằm ở NPP?

DOI

Tồn kho kênh ÷ Sell-out bình quân ngày

Lượng hàng đó đủ bán bao lâu?

4. Đọc sell-in và sell-out cùng nhau như thế nào?

Hãy so xu hướng của sell-in và sell-out trong cùng giai đoạn, rồi xếp kênh vào một trong bốn trạng thái. Mỗi trạng thái đòi một hành động khác nhau. Đây là cách nhanh nhất để biết doanh số kỳ này có phản ánh sức bán thật hay không.

Sell-out tăng

Sell-out giảm

Sell-in tăng

Kênh khỏe: Hàng vào và ra cùng nhịp. Giữ nhịp giao hàng, theo dõi DOI để không vượt mức an toàn.

Đang nhồi hàng: Hàng dồn ở kho NPP. Dừng ép đơn, chuyển ngân sách sang kích cầu tại điểm bán, rà CTKM đang kéo sell-in.

Sell-in giảm

Rủi ro đứt hàng: NPP bán ra nhanh hơn nhập vào. Kiểm tra DOI, bổ sung hàng trước khi điểm bán hết hàng trên kệ.

Sức cầu giảm: Cả kênh chậm lại. Rà sản phẩm, giá, hoạt động của đối thủ và độ phủ điểm bán trước khi tăng khuyến mại.

Hai ô cần chú ý nhất là "đang nhồi hàng" và "rủi ro đứt hàng". Báo cáo chỉ có sell-in sẽ không phát hiện được cả hai. Ô thứ nhất trông như tăng trưởng. Ô thứ hai trông như sụt doanh số, trong khi thị trường đang mua tốt.

Khi xếp ô, hãy so xu hướng qua ít nhất hai đến ba kỳ, không so một tháng đơn lẻ. Như đã nói ở phần trên, độ trễ và khuyến mại có thể làm một tháng lệch tạm thời.

Ví dụ đo sức bán thật tại một nhà phân phối

Dưới đây là số liệu minh họa của một NPP tại Bình Dương, bán một SKU nước tăng lực. Đơn vị tính là thùng, mỗi tháng tính 30 ngày, tồn đầu tháng 1 là 1.000 thùng.

Tháng

Tồn đầu

Sell-in

Sell-out

Tồn cuối

STR

Sell-out/ngày

DOI

Tháng 1

1.000

3.000

2.800

1.200

70%

93

13 ngày

Tháng 2

1.200

3.200

3.000

1.400

68%

100

14 ngày

Tháng 3

1.400

4.500

2.900

3.000

49%

97

31 ngày

Nếu chỉ nhìn sell-in, tháng 3 là tháng tốt nhất quý: tăng khoảng 41% so với tháng 2. Báo cáo quý ghi nhận 10.700 thùng sell-in.

Đọc cùng sell-out, câu chuyện khác hẳn. Sell-out tháng 3 giảm nhẹ so với tháng 2. STR rơi từ 68% xuống 49%. DOI tăng gấp đôi, từ 14 lên 31 ngày.

Đặt vào ma trận, tháng 3 nằm ở ô đang nhồi hàng. Trong quý, NPP nhập 10.700 thùng nhưng chỉ bán ra 8.700 thùng. Khoảng 2.000 thùng chênh lệch đang nằm ở kho NPP. Nếu chu kỳ đặt hàng của NPP là hai tuần, lượng tồn này gần như chắc chắn khiến sell-in tháng 4 sụt.

Kênh phân phối của bạn đang nằm ở ô nào? Nếu bạn chưa có đủ số sell-out để trả lời, đội ngũ CloudGO có thể cùng bạn rà lại cách lấy dữ liệu hiện tại. Không demo, không báo giá. Đăng ký trao đổi

5. Nên đặt KPI theo sell-in hay sell-out?

Nên dùng cả hai, nhưng cho hai mục đích khác nhau. Sell-in phục vụ kế hoạch sản xuất và dòng tiền của công ty. Sell-out nên là thước đo chính để đánh giá đội sales thị trường và chất lượng NPP.

Lý do nằm ở phần đầu bài: KPI chỉ theo sell-in chính là thứ tạo ra hành vi nhồi hàng. Khi thưởng gắn với lượng hàng đẩy vào NPP, sales có động lực ép đơn cuối kỳ. Doanh nghiệp trả thưởng cho doanh số mà kỳ sau phải trả lại.

Một cách phân bổ KPI dễ áp dụng:

Đối tượng

KPI chính

KPI kèm theo

Công ty, kế hoạch sản xuất

Sell-in

Tồn kho kênh tổng

Nhà phân phối

Sell-out ra điểm bán

Trần DOI cho từng nhóm hàng

Sales thị trường, giám sát

Sell-out theo tuyến, theo điểm bán

Độ phủ điểm bán, tỉ lệ ghé có đơn

Gắn trần DOI vào chính sách NPP là bước quan trọng. Khi DOI vượt trần, đơn nhập mới cần được xem xét lại thay vì duyệt tự động. Cách này chặn nhồi hàng ngay từ khâu đặt đơn.

6. Cách lấy dữ liệu sell-out tại điểm bán

Có năm nguồn phổ biến, khác nhau về độ chính xác, độ trễ và chi phí. Nguồn đáng tin nhất cho tầng secondary là đơn bán ghi nhận ngay khi phát sinh tại điểm bán. Báo cáo do NPP tự tổng hợp và gửi lên thường chậm và khó đối chiếu.

Nguồn dữ liệu

Đo được tầng

Độ chính xác

Độ trễ

Ghi chú

Báo cáo NPP tự gửi (Excel)

Secondary

Thấp đến trung bình

Tuần đến tháng

Mỗi NPP một mẫu, khó gộp

Đơn bán ghi nhận trên DMS

Secondary

Cao

Gần như tức thời

Cần sales và NPP lên đơn trên cùng hệ thống

Kiểm tồn tại điểm bán

Tertiary (ước tính)

Trung bình

Theo lịch viếng thăm

Bán ra ≈ Tồn đầu + Nhập − Tồn cuối

POS hoặc dữ liệu chuỗi

Tertiary

Cao

Theo thỏa thuận chia sẻ

Chủ yếu ở kênh MT

Khảo sát bán lẻ thuê ngoài

Tertiary

Theo mẫu đại diện

Tháng đến quý

Chi phí cao, phù hợp nhìn thị phần

Hai lỗi làm lệch số sell-out thường gặp:

  1. Mỗi NPP báo một mẫu: Khác tên SKU, khác đơn vị tính (thùng, lốc, lon),khác cách tính kỳ. Gộp lại tốn công và dễ sai.
  2. Gộp hàng khuyến mại vào số bán: Hàng tặng làm sell-out trông cao hơn sức mua thật. Nên tách riêng dòng hàng khuyến mại.

Với kênh GT, cách thực tế nhất là kết hợp hai nguồn: đơn bán ghi nhận ngay khi sales lên đơn tại điểm bán, và kiểm tồn định kỳ trong mỗi lần viếng thăm. Nếu bạn cần tra nhanh tồn kho và công nợ ngay tại điểm bán, xem thêm bài app tra cứu tồn kho, công nợ cho sales tại điểm bán.

7. Theo dõi sell-in, sell-out trên DMS 2in1

DMS 2in1 là giải pháp CloudOCS+ của CloudGO, công ty cung cấp giải pháp CRM & AI chuyên sâu theo ngành. Giải pháp này ghi nhận đơn sell-in và sell-out trên cùng một hệ thống, thay cho việc chờ NPP gửi file Excel cuối tháng.

Sáng thứ Hai, bạn cần biết tuần trước NPP miền Đông bán ra bao nhiêu. Thay vì nhắn từng NPP xin file, bạn mở báo cáo sell-out theo nhà phân phối. Số liệu đến từ chính các đơn sales đã lên trên app tại điểm bán, có sẵn giá và khuyến mại áp đúng cho từng khách.

Khi ghé điểm bán, nhân viên bán hàng làm kiểm tồn ngay trong chuỗi công việc viếng thăm. Số tồn tại điểm bán đổ về dashboard kiểm tồn, giúp bạn ước tính hàng đã bán ra người tiêu dùng. Mỗi cấp quản lý chỉ thấy đúng dữ liệu vùng mình phụ trách.

Một giới hạn cần nói rõ: DMS 2in1 hiện chưa quản lý tồn kho tại kho NPP và chưa có dashboard tồn kho kênh. Vì vậy, STR và DOI ở cấp NPP chưa tính trọn được trên hệ thống. Bạn vẫn cần số tồn kho NPP từ báo cáo của NPP hoặc kế toán, rồi ghép với số sell-in, sell-out mà hệ thống đã ghi nhận.

Theo dõi sell-in, sell-out trên DMS 2in1

Bạn có thể xem tổng quan giải pháp tại trang DMS 2in1 là gì, hoặc so sánh với các hệ thống quản lý phân phối khác tại phần mềm DMS.

Muốn xem số sell-out của chính kênh bạn hiện lên thế nào? Đăng ký tư vấn DMS 2in1

Sell-in là con số bạn kiểm soát được, còn sell-out là câu trả lời của thị trường. Một doanh nghiệp chỉ nhìn sell-in sẽ luôn thấy mình tăng trưởng, cho đến khi NPP ngừng nhập hàng. Khoảng cách giữa hai con số không phải lỗi báo cáo, mà là hàng tồn và dòng tiền đang bị giữ ở kênh. Đo được khoảng cách đó sớm một kỳ là đủ để đổi một quý nhồi hàng thành một quý điều chỉnh có kiểm soát. Thứ cần thay đổi đầu tiên vì thế không phải chỉ tiêu, mà là nguồn dữ liệu bạn dùng để đặt chỉ tiêu.

8. Câu hỏi thường gặp về sell-in, sell-out

Sell-through rate bao nhiêu là tốt?

Không có một ngưỡng STR đúng cho mọi ngành hàng. Hàng tiêu dùng nhanh, hạn dùng ngắn cần STR cao hơn hàng có vòng quay chậm như hóa mỹ phẩm. Cách đánh giá đáng tin hơn là theo dõi xu hướng STR của chính SKU qua nhiều kỳ và so với các SKU cùng nhóm. Nên đọc STR cùng DOI để biết lượng tồn còn lại đủ bán bao lâu.

Hàng trả về tính vào sell-in hay sell-out?

Hàng NPP trả lại nhà sản xuất nên trừ vào sell-in của kỳ phát sinh trả hàng. Hàng điểm bán trả lại NPP nên trừ vào sell-out của NPP. Điều quan trọng là ghi hàng trả thành dòng riêng thay vì cấn thẳng vào số bán. Ghi riêng giúp bạn thấy SKU nào, vùng nào hay bị trả, đó thường là dấu hiệu nhồi hàng hoặc cận date.

Bao lâu nên đối chiếu sell-in, sell-out một lần?

Với SKU bán nhanh hoặc hạn dùng ngắn, nên xem theo tuần để kịp điều chỉnh giao hàng. Với báo cáo tổng và đánh giá KPI, theo tháng là đủ. Thời điểm cần soát kỹ nhất là hai tuần cuối quý, khi áp lực chỉ tiêu dễ dẫn đến ép đơn. Đối chiếu theo quý mới làm thì thường đã quá muộn để xử lý tồn.

Chưa có DMS thì đo sell-out bằng cách nào?

Bạn có thể bắt đầu bằng việc chuẩn hóa một mẫu báo cáo chung cho mọi NPP: cùng mã SKU, cùng đơn vị tính, cùng mốc chốt kỳ. Kết hợp kiểm tồn định kỳ tại một nhóm điểm bán đại diện để ước tính bán ra người tiêu dùng. Cách này đủ để tính STR và DOI ở mức tổng. Khi số NPP và điểm bán tăng, chi phí gộp file thủ công sẽ là lý do để chuyển sang hệ thống.

CloudGO - Giải pháp CRM & AI chuyên sâu theo ngành

  • Số hotline: 1900 29 29 90
  • Email: support@cloudgo.vn
  • Website: https://cloudgo.vn/

CloudGO - Giải pháp CRM & AI chuyên sâu theo ngành

Hơn 2500+ doanh nghiệp Việt đã lựa chọn và triển khai

Tôi muốn được tư vấnTôi muốn dùng thử

Bùi Cao Học

Bùi Cao Học

Chief Executive Officer (CEO)

Anh Bùi Cao Học là Nhà sáng lập kiêm CEO CloudGO, chuyên gia hơn 15 năm trong lĩnh vực CRM và chuyển đổi số tinh gọn cho doanh nghiệp. Anh dẫn dắt CloudGO phát triển nền tảng CRM & AI chuyên sâu theo ngành, phục vụ hơn 2.500+ doanh nghiệp Việt.

Nhận bài viết mới nhất

CÙNG CHUYÊN MỤC